Home » Leefmilieu » Biodiversiteit

Biodiversiteit

PDF versiePDF versie

Wat is biodiversiteit? Hoe kan de biodiversiteit worden beschermd? Wat kun je doen als consument?

De biodiversiteit of biologische verscheidenheid omvat alle levensvormen op aarde, hun genen en hun ecosystemen (= leefomgeving). De mens maakt er ook deel van uit. In België werden tot hiertoe zo’n 36.000 soorten dieren, planten, zwammen en micro-organismen geteld. Wellicht zijn er zo’n 55.000. Minstens één derde daarvan is bedreigd met uitsterving! Een grote biologische verscheidenheid is echter van levensbelang voor onze planeet en voor ons voortbestaan.  

De biodiversiteit biedt ons immers alles wat wij nodig hebben om te kunnen leven. Een paar voorbeelden:

  • Planten leveren tal van actieve stoffen die onmisbaar zijn voor het vervaardigen van geneesmiddelen. Het voortbestaan van planten hangt af van het voortbestaan van een aantal andere dier- en plantensoorten …
  • De biodiversiteit draagt bij tot de kwaliteit van water en lucht. Bomen produceren zuurstof maar slorpen ook toxische stoffen en fijne stofdeeltjes op (die de oorzaak kunnen zijn van ademhalingsproblemen en mogelijke cardiovasculaire aandoeningen) …
  • De verschillende fruit-, groeten-, vlees-, vis-, kruidensoorten, … die aan de basis liggen van de menselijke voeding zijn afhankelijk van de biologische verscheidenheid.

Vandaag verdwijnen sommige soorten en hun leefomgeving razendsnel. Het leven, ons leven op aarde is in gevaar, maar het is nog niet te laat om in te grijpen.

STRATEGIE VAN DE OVERHEID
België heeft een nationale strategie uitgewerkt voor de biologische verscheidenheid (2006-2016). Die strategie legt maar liefst 15 doelstellingen vast, waaronder:  

  • de belangrijkste componenten van de biodiversiteit in België iden­tificeren en opvolgen
  • de effecten en oorzaken van processen en activiteiten die de biodiversiteit bedreigen onderzoeken en opvolgen
  • de biodiversiteit in België op peil houden of herstellen tot een gunstig niveau

België ondertekende eveneens het Verdrag van de Verenigde Naties inzake Biologische Diversiteit (VBD). Het Verdrag heeft drie doelstellingen: behoud van de biologische diversiteit, duurzaam gebruik van de elementen van biologische diversiteit en een billijke verdeling van de voordelen die voortloeien uit het gebruik van genetische rijkdommen.

Bovendien kan iedereen in het dagelijks leven bijdragen tot het behoud van een overvloedige biodiversiteit en tot de kwaliteit van de ecosystemen door een aantal eenvoudige en duurzame handelingen.   

THUIS
Plaats nest- of beschuttingsplaatsen voor de dieren. Tal van dieren hebben het alsmaar moeilijker om plaatsen te vinden waar ze zich kunnen voortplanten, waar ze de winter kunnen doorbrengen… Nochtans zijn deze soorten niet alleen essentieel voor het goede evenwicht van de levende wereld rondom ons, maar ook nog eens bijzonder nuttig. Bijen, hommels en vlinders dragen bij tot de bevruchting van bloemplanten. Lieveheersbeestjes, zweefvlieglarven en gaasvliegen lusten bladluizen. Zangvogels, egels, spitsmuizen en padden zorgen ervoor dat je bevrijd wordt van slakken … Om nog maar te zwijgen van de vleermuizen die dol zijn op motten en muggen!

Vaak heb je maar weinig nodig: nestkastjes voor de vogels en vleermuizen, een stapel hout en takken voor kleine zoogdieren, een hoop stenen voor hagedissen en pissebedden, potten gevuld met stro voor oorwurmen (die je ondersteboven ophangt in fruitbomen), bundeltjes gemaakt van takjes en holle stengels voor solitaire bijen …

OP HET WERK OF OP SCHOOL
Plant een boom of een haag. Het wordt een gedroomde plek voor allerlei zoogdieren, vogels, insecten, mossen, paddenstoelen … Ze maken zuurstof aan, nemen koolstofdioxide en fijn stof op, voorkomen erosie, houden de bodem vochtig en dragen bij tot het klimaatevenwicht.

Hagen zijn een natuurlijk en mooi alternatief voor bakstenen muren en rasterwerk en maken het de dieren makkelijker om van de ene tuin naar de andere te trekken. Bovendien beschermt een haag je gewassen: zij beschut niet alleen tegen de wind maar brengt ook schaduw, koelte en vochtigheid in de zomer.

ALS CONSUMENT  
Eet seizoensfruit en -groenten die lokaal worden geproduceerd. Zo beperk je het transport en dus de CO2-uitstoot (er dreigen immers veel dieren en planten uit te sterven door de klimaatsveranderingen). Je steunt ook landbouwers en voedselproducenten uit je streek, die inheemse soorten telen of kweken.

Seizoensfruit en -groenten smaken, vooral als ze biologische geproduceerd zijn, vaak beter dan hun internationale tegenhangers (die mogelijk meer chemische bestrijdingsmiddelen en meststoffen vereisen).

INVASIEVE SOORTEN
Exotische soorten bedreigen onze plaatselijke soorten. Denk maar aan het veelkleurig Aziatisch lieveheersbeestje, de stierkikker, de roodwangschildpad uit Florida, de berenklauw uit de Kaukasus, de Amerikaanse vogelkers of de Japanse duizendknoop … Die dieren en planten lijken op het eerste gezicht onschadelijk maar kunnen zich zeer snel vermenigvuldigen, het milieu beschadigen en bepaalde ziekten overbrengen. Inheemse soorten zijn beter aangepast aan de omgeving en vragen minder onderhoud. Om de biodiversiteit te beschermen moet de voorkeur worden gegeven aan inheemse soorten.  

DUURZAAM HOUT
Kies voor tuinmeubelen, parket en speelgoed uit gecertificeerd hout. Hout heeft minstens twee voordelen: het is sterker dan plastic en is niet afgeleid van petroleum. Wanneer je meubelen met het FSC- of PEFC-label koopt, ben je zeker dat het hout uit duurzaam beheerde bossen komt en niet uit overgeëxploiteerde regenwouden of uit gematigde of noordelijke bossen waar de biodiversiteit afneemt. Kies dus voor hout met een keurmerk en beter nog voor hout uit onze eigen bossen (kastanje, eik, lork …). Dat hout is even sterk als de tropische soorten maar het transport ervan heeft veel minder energie gekost en is dus minder vervuilend. 

Federale Overheidsdienst Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu
Directoraat-generaal Leefmilieu
Victor Hortaplein 40 bus 10
1060 Brussel
Contact Center: 02 524 97 97
info@milieu.belgie.be
www.milieu.belgie.be

Nationaal Knooppunt voor het Verdrag inzake biologische diversiteit
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen
Vautierstraat 29
1000 Brussel
CBD-NFP@naturalsciences.be
www.natuurwetenschappen.be

Departement Leefmilieu, Natuur en Energie
Agentschap voor Natuur en Bos
Koning Albert II-laan 20 
1000 Brussel
Tel. 02 553 81 02
anb@vlaanderen.be
www.natuurenbos.be

Leefmilieu Brussel – BIM
Administratie voor Leefmilieu en Energie van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest
Gulledelle 100
1200 Brussel
Tel. 02 775 75 75
info@leefmilieubrussel.be
www.leefmilieubrussel.be

 Terug Gezondheid Terug Werk  Terug Huisvesting Terug Mobiliteit Terug Leefmilieu Terug Familie

 Terug Consument   Terug Justitie   Terug Pensioen  Terug Fiscaliteit  Terug Democratie