Echtscheidingsprocedures

PDF versie

Ik wil scheiden. Wat zijn de mogelijke echtscheidingsprocedures? Waar kan ik terecht?

Je kunt alleen of samen met je echtgeno(o)t(e) beslissen om te scheiden. Er bestaan verschillende soorten (echt)scheidingen.

SOORTEN SCHEIDINGEN

• De feitelijke scheiding. Een feitelijke scheiding van de echtgenoten is geen wettelijk geregelde procedure. Er zijn bijgevolg geen rechtsgevolgen aan verbonden. Wel houdt het recht op diverse vlakken rekening met de feitelijke scheiding (bijvoobeeld op fiscaal vlak). Het echtpaar blijft getrouwd, met alles wat dat in principe kan inhouden. De huwelijksplichten zoals getrouwheid, plicht tot hulp en bescherming van de gezinswoning blijven bestaan.
   
• De scheiding van tafel en bed. Echtgenoten die om verschillende redenen geen echtscheiding wensen, kunnen een scheiding van tafel en bed aanvragen. Dit is een gerechtelijke procedure die nog maar zelden voorkomt. Het huwelijk blijft bestaan, maar een aantal huwelijksrechten en -plichten vervalt: de plicht tot samenwonen houdt op te bestaan, de goederen worden gescheiden.
     
• De echtscheiding. Er is geen huwelijksband meer.

SOORTEN ECHTSCHEIDINGEN

• De echtscheiding op grond van onherstelbare ontwrichting. Er zijn drie varianten:

  1. De echtscheiding wordt uitgesproken wanneer de rechter vaststelt dat het huwelijk onherstelbaar ontwricht is. Het huwelijk is onherstelbaar ontwricht wanneer de voortzetting van het samenleven tussen de echtgenoten en de hervatting ervan redelijkerwijs onmogelijk is geworden ingevolge die ontwrichting. Het bewijs van die ontwrichting kan met alle wettelijke middelen worden geleverd.

  2. Wanneer de aanvraag tot echtscheiding gezamenlijk door de twee echtgenoten wordt gedaan, bestaat de onherstelbare ontwrichting na een feitelijke scheiding van meer dan 6 maanden of wanneer de aanvraag wordt herhaald op een nieuwe zitting die plaats heeft op een datum die onmiddellijk volgt op het verstrijken van de termijn van 6 maanden, of 3 maanden na de eerste verschijning van de partijen.

  3. Wanneer de aanvraag door één enkele echtgenoot wordt gedaan, bestaat de onherstelbare ontwrichting na een feitelijke scheiding van meer dan één jaar of wanneer de aanvraag wordt herhaald op een nieuwe zitting die plaats heeft op een datum die onmiddellijk volgt op het verstrijken van de termijn van één jaar of één jaar na de eerste zitting.

  De vordering tot echtscheiding moet verplicht worden ingesteld bij dagvaarding als zij berust op onherstelbare ontwrichting te bewijzen door alle middelen (variant 1). De vordering tot echtscheiding op grond van feitelijke scheiding kan worden ingesteld bij verzoekschrift als zij eenzijdig wordt ingediend (variant 3). De vordering tot echtscheiding moet verplicht bij verzoekschrift worden ingediend als deze gezamenlijk gebeurt (variant 2). 

  Wanneer men het verzoekschrift gezamenlijk indient (variant 2), moet iedere echtgenoot of ten minste een advocaat of een notaris het ondertekenen. Het eenzijdig verzoekschrift (variant 3) moet worden ondertekend door de verzoeker of zijn advocaat.

  Na de betekening van de uitspraak hebben de partijen een maand de tijd om in beroep te gaan. De termijn om in cassatieberoep te gaan, is vastgelegd op 3 maanden.

• De echtscheiding door onderlinge toestemming. Deze echtscheiding is gebaseerd op het onderlinge akkoord van de echtgenoten op alle punten. Vooraf moet door de echtgenoten een overeenkomst worden opgesteld waarin de voorwaarden van de scheiding en de punten met betrekking tot de minderjarige kinderen geregeld zijn. Vervolgens moet samen met de overeenkomst bij de rechtbank van eerste aanleg een verzoekschrift worden ingediend. Na twee verschijningen met een tussentijd van 3 maanden spreekt de rechtbank de echtscheiding uit. Die is definitief na een beroepstermijn van een maand. Als de echtgenoten aantonen dat ze op het ogenblik van de indiening van het verzoek al meer dan 6 maanden gescheiden zijn, worden zij vrijgesteld van de tweede verschijning. Als er wel een tweede verschijning is, kunnen de echtgenoten zich laten vertegenwoordigen door een advocaat of een notaris. Hoger beroep tegen het vonnis waarbij de echtscheiding is uitgesproken is slechts toegelaten indien het gesteund wordt op het niet vervullen van de wettelijke voorwaarden om de echtscheiding uit te spreken.
  Als de echtscheidingsprocedure door onderlinge toestemming niet verder wordt gezet, kan één van de partijen een overgang vragen naar de echtscheidingsprocedure op grond van onherstelbare ontwrichting en kunnen de overeenkomsten tussen de partijen gebruikt worden in de nieuwe procedure.

GEZINSBEMIDDELING
Voor of tijdens een echtscheidingsprocedure kun je een beroep doen op een bemiddelingsdienst. Gezinsbemiddeling betekent dat je de onafhankelijke, neutrale tussenkomst aanvaardt van een speciaal opgeleide bemiddelaar. De bemiddelaar bekijkt met het echtpaar de juridische, sociale, economische en psychologische aspecten van de conflicten met de bedoeling tot een overeenkomst te komen. 

Richt je tot het justitiehuis van je gerechtelijk arrondissement (zie Nuttige adressen), tot een advocaat (je vindt de lijst op www.advocaat.be), tot een notaris (je vindt de lijst op www.notaris.be), tot een Centrum voor Algemeen Welzijnswerk (www.caw.be), tot een bemiddelaar of tot de vrederechter van je kanton.