Wat zijn de nadelen van het ongepast of overmatig gebruik van geneesmiddelen, meer bepaald antibiotica, slaapmiddelen, kalmeermiddelen of antidepressiva?
Alvorens een geneesmiddel te nemen doe je er goed aan de bijsluiter te lezen. Die bevat belangrijke informatie over onder meer correct gebruik, bewaring, interacties met andere geneesmiddelen of voedingsmiddelen, voorzorgen bij gebruik, richtlijnen bij het besturen van voertuigen, ongewenste effecten.
Op de verpakking van een geneesmiddel staat na de vermelding "EX" (maand/jaar of dag/maand/jaar) steeds een vervaldatum vermeld. Zijn alleen maand en jaartal vermeld, dan vervalt het geneesmiddel op het einde van de maand in kwestie (bijvoorbeeld: EX 10.14 = vervalt op 31 oktober 2014).
Sommige farmaceutische vormen (zoals oogdruppels en siroop) bewaren minder lang van zodra ze gereconstitueerd werden of de verpakking geopend werd. De geldigheidsduur na reconstitutie of opening van de verpakking wordt eveneens op de verpakking van het geneesmiddel in kwestie vermeld.
Vervallen geneesmiddelen moet je inleveren bij de apotheker. Die geneesmiddelen worden vernietigd. De kosten daarvan worden gefinancierd door de geneesmiddelenindustrie.
ANTIBIOTICA
Overmatig gebruik van antibiotica vermindert de doeltreffendheid ervan en leidt tot de ontwikkeling van resistente bacteriën. Dat heeft tot gevolg dat bepaalde infecties opnieuw ongeneeslijk zouden kunnen worden. Antibiotica zijn echter onmisbaar voor de behandeling van ernstige infecties, zoals hersenvliesontsteking of longontsteking, die door bacteriën worden veroorzaakt.
Je moet de voorgeschreven dosis, het moment van de inname en de duur van de behandeling nauwgezet opvolgen, zelfs als heb je de indruk dat je genezen bent.
In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, zijn antibiotica niet doeltreffend tegen alle infecties. Sommige antibiotica werken enkel bij bepaalde bacteriën. Andere antibiotica hebben een breder werkingsgebied. Alleen een arts kan uitmaken welk antibioticum het best geschikt is voor de infectie waaraan je lijdt.
Antibiotica helpen helemaal niet tegen virussen. Het is dus zinloos er te nemen bij virale aandoeningen zoals griep, mazelen, rodehond of hepatitis. De meeste “winterkwalen” (zoals keelontsteking en bronchitis) worden door virussen veroorzaakt. Soms kunnen deze ziekten echter ook door bacteriën worden veroorzaakt. Voor hij een antibioticum voorschrijft, moet een arts er daarom echt zeker van zijn dat de ziekte het gevolg is van een bacterie en niet van een virus.
Bij virale aandoeningen zijn antivirale geneesmiddelen doeltreffend. Meestal zijn ze echter niet nodig omdat de meeste virale infecties van de luchtwegen spontaan genezen in min of meer 3 dagen tijd.
SLAAP- EN KALMEERMIDDELEN
Bij angst, stress, slapeloosheid ... moet je in de eerste plaats overwegen om je levenswijze aan te passen aan je fysieke en psychische capaciteiten.
Neem nooit slaap- of kalmeermiddelen op eigen initiatief. Als de arts er voorschrijft, zal dat voor een beperkte periode zijn. Die geneesmiddelen bevatten doorgaans chemische stoffen, benzodiazepines genaamd, die inwerken op het zenuwstelsel (vermindering van angst en spanning) en het inslapen vergemakkelijken.
De werking is echter van korte duur en die geneesmiddelen hebben bovendien ongewenste nevenwerkingen: geheugen- en concentratiestoornissen, verwardheid, prikkelbaarheid ... Op termijn werken zij gewenning en afhankelijkheid in de hand.
ANTIDEPRESSIVA
Om doeltreffend te zijn moet de behandeling van depressie vertrekken van een precieze diagnose. Die behandeling zou steeds een psychologische begeleiding moeten omvatten. Soms moet een antidepressivum worden voorgeschreven. Dat moet gedurende bepaalde tijd worden ingenomen.
Volg steeds de richtlijnen van de arts. Om een behandeling met een antidepressivum stop te zetten is het aangewezen de dosering geleidelijk aan af te bouwen.

Neem contact op met je huisarts of je apotheker.
![]()
- www.gezondheid.belgie.be
- www.fagg-afmps.be (bijsluiters van geneesmiddelen)
- www.antibiotics-info.be
- www.bcfi.be
- www.riziv.be











