Gevangenis | Belgopocket

Ik zit in de gevangenis. Heb ik rechten? Hoe breng ik mijn dagen door? Kom ik in aanmerking voor voorwaardelijke invrijheidstelling? Kan het slachtoffer zich hiertegen verzetten?

Als gedetineerde worden je rechten gewaarborgd door de basiswet voor het gevangeniswezen en de rechtspositie van de gedetineerden. Die rechten zijn: recht op gezondheidszorg, recht op voeding die beantwoordt aan de normen inzake hygiëne, recht om deel te nemen aan in de gevangenis beschikbaar werk of, onder bepaalde voorwaarden, ander werk, recht op welzijn op het werk, recht om vrij je godsdienst te beleven, recht om contacten met de buitenwereld te onderhouden (per post, telefonisch, via bezoek), recht op juridische eerstelijnsbijstand en, onder bepaalde voorwaarden, op juridische tweedelijnsbijstand (= kosteloze of gedeeltelijk kosteloze bijstand van een advocaat) ... Onder bepaalde voorwaarden en afhankelijk van het huishoudelijk reglement, heb je ook het recht om je eigen kleding te dragen, het recht om je cel in te richten zoals je wil ...

Opgelet: voormelde basiswet voor het gevangeniswezen en de rechtspositie van de gedetineerden, die de rechten en plichten van de gedetineerden regelt en ook diverse procedures voor het personeel en de gevangenen bevat, is slechts gedeeltelijk in werking getreden. Voor de bepalingen die nog niet in werking getreden zijn, blijft voorlopig het algemeen reglement van de strafinrichtingen van 1965 van toepassing.

De Centrale Toezichtsraad voor het Gevangeniswezen en de commissies van toezicht controleren de manier waarop je als gedetineerde wordt behandeld.

MAATREGELEN INZAKE VEILIGHEID EN TUCHT
Tijdens je gevangenschap mogen je in- en uitgaande briefwisseling en de telefoonnummers die je vormt onder bepaalde voorwaarden worden gecontroleerd. Er vinden ook celfouilleringen plaats. In bepaalde gevallen zijn bijzondere veiligheidsmaatregelen mogelijk voor de handhaving van de orde en de veiligheid in de gevangenis.

In geval van tuchtrechtelijke inbreuken kun je een tuchtstraf krijgen. Dit kan een berisping zijn, een bezoekverbod, een afzondering in de eigen cel, een opsluiting in de strafcel ...

BEZOEK
Je naaste familie heeft het recht om je te bezoeken. Andere personen (verdere familie, vrienden …) moeten vooraf toestemming krijgen van de gevangenisdirectie. Onder bepaalde voorwaarden kun je ook ongestoord bezoek ontvangen in een speciaal daartoe ingerichte ruimte. Dit biedt de mogelijkheid om naasten te ontmoeten met respect voor jouw privacy (= zonder de aanwezigheid van gevangenispersoneel).

ACTIVITEITEN
Elke gevangenis biedt werkmogelijkheden, bijvoorbeeld in de keuken of de wasserij. Externe bedrijven plaatsen eveneens bestellingen voor diverse activiteiten bij de penitentiaire inrichtingen: goederenbehandeling, invoeren van gegevens, scanning, naaiwerk, elektriciteit, elektronica, drukkerij ... De mogelijkheden verschillen van gevangenis tot gevangenis. De vergoeding van het werk varieert naargelang het soort werk. Het minimum bedraagt 0,62 euro per uur. De vergoeding wordt op de rekening van de gedetineerde gestort.

Er bestaat ook een opleidingsaanbod dat verschilt van gevangenis tot gevangenis: taalcursussen, alfabetisering, opleiding voor het examen bedrijfsbeheer ... Voor bepaalde opleidingen ontvangen de gedetineerden een toelage. Die moet hen aansporen tot het volgen van opleidingen.

Er worden ook culturele en sportieve activiteiten voorgesteld.De gedetineerden hebben recht op een wandeling of een andere recreatieve activiteit in de buitenlucht van ten minste 1 uur per dag.

De activiteiten hebben tot doel de gedetineerden bezig te houden en zo de risico’s op verstoring van de orde en de veiligheid in de gevangenis te beperken. Het werk en de opleiding dragen bij tot de sociale re-integratie, wat de kans op recidive moet verminderen.

KANTINE
In de gevangenis is het verboden contant geld te bezitten. De geldtransfers gebeuren via een in de gevangenis beheerde rekening. Externe personen kunnen op deze rekening geld storten. Het geld dient vooral voor de huur van de televisie, de aankoop van telefoonkaarten en voor aankopen via de "kantine" van de gevangenis (voedingsproducten, verzorgingsproducten ...).

WET BETREFFENDE DE EXTERNE RECHTSPOSITIE
Voor de veroordeelden van wie het uitvoerbaar gedeelte van de straf meer dan 3 jaar gevangenisstraf bedraagt, is een voorwaardelijke invrijheidstelling mogelijk. Dit geldt voor de veroordeelden die 1/3 van hun straf hebben uitgezeten of 10 jaar bij een levenslange vrijheidsstraf. De veroordeelden in staat van wettelijke herhaling moeten 2/3 van hun straf (met een maximum van 14 jaar) hebben uitgezeten of 16 jaar bij een levenslange vrijheidsstraf.

De strafuitvoeringsrechtbank beslist over de voorwaardelijke invrijheidstelling en doet dit op grond van een dossier dat o.a. het advies van de directie bevat. Er mogen in hoofde van de veroordeelde geen tegenaanwijzingen bestaan met betrekking tot de afwezigheid van perspectieven op sociale re-integratie en het risico op het plegen van nieuwe ernstige strafbare feiten. Ook het risico dat de veroordeelde de slachtoffers zou lastigvallen en de houding van de veroordeelde ten aanzien van de slachtoffers worden mee in overweging genomen.

De strafuitvoeringsrechtbank is ook bevoegd om te beslissen over de volgende punten:

De beperkte detentie: de gedetineerde mag overdag de gevangenis verlaten om bijvoorbeeld te gaan werken, maar hij moet daarna terugkeren naar de gevangenis.
Het elektronisch toezicht (= enkelband) dat de mogelijkheid biedt het komen en gaan van de gedetineerde te controleren.
De voorlopige invrijheidstelling met het oog op de verwijdering van het grondgebied.

Voor de veroordeelden tot gevangenisstraffen van 3 jaar of minder is de strafuitvoeringsrechter bevoegd voor voormelde strafuitvoeringsmodaliteiten. Omdat deze nog niet operationeel is, blijft momenteel de minister van Justitie hiervoor bevoegd.

Ongeacht de maat van de gevangenisstraf is de minister van Justitie bevoegd voor het toekennen van uitgaansvergunningen, penitentiaire verloven en strafonderbrekingen in bepaalde omstandigheden.

PLAATS VAN HET SLACHTOFFER
Het slachtoffer kan zich op elk moment tot een justitieassistent "eerstelijn" wenden om algemene informatie over de wet te verkrijgen en zich te laten bijstaan bij het invullen van een slachtofferverklaring (= formulier waarin wordt gevraagd te worden geïnformeerd, gehoord en/of om bijzondere voorwaarden te formuleren die aan de dader zouden kunnen worden opgelegd).

Onder bepaalde voorwaarden kan de strafuitvoeringsrechtbank het slachtoffer horen over de bijzondere voorwaarden die hij in zijn belang of voor zijn veiligheid zou willen opgelegd zien bij een voorwaardelijke invrijheidstelling, elektronisch toezicht of een andere strafuitvoeringsmodaliteit.

Meer informatie vind je bij je advocaat, bij de verenigingen en externe instellingen die activiteiten uitoefenen in de gevangenis of bij de interne diensten van de gevangenis.

Om een slachtofferverklaring te verkrijgen
Wend je tot een justitiehuis (zie Nuttige adressen) of download de verklaring op www.just.fgov.be.