Internationale kinderontvoering door een ouder

PDF versiePDF versie

Ik krijg geen contact met mijn kind dat in het buitenland woont. Mijn kind werd naar het buitenland ontvoerd door de andere ouder. Wat kan ik doen?


Het contact met je kind verliezen dat in het buitenland woont of de ontvoering van je kind door de andere ouder is een zware beproeving. De maatregelen die je in dat geval kunt nemen zijn afhankelijk van een aantal factoren: het al dan niet bestaan van een internationaal verdrag tussen België en het land waar het kind zich bevindt, de relatie met de andere ouder ...

De kans dat een kind terugkeert is groot wanneer de nodige stappen en procedures snel na de ontvoering plaatsvinden. Als het kind daarentegen al maanden of zelfs jaren in het buitenland verblijft, loopt de vragende ouder het risico dat de terugkeer geweigerd wordt.  Vaak wordt hiervoor als reden aangehaald dat het kind zich aan zijn nieuwe leefomgeving goed heeft aangepast.

In het kader van een internationaal verdrag kunnen de rechtbanken van de betrokken landen de terugkeer weigeren:

  • als de vragende ouder vóór het vertrek van het kind niet effectief het hoederecht uitoefende;
  • als hij achteraf heeft ingestemd met de verplaatsing van het kind;
  • als het kind bij zijn terugkeer bij de vragende ouder fysiek of psychisch gevaar loopt;
  • als het betrokken kind niet wil terugkeren (de leeftijdsgrens verschilt van land tot land). 

PREVENTIEVE MAATREGELEN
Een aantal maatregelen kunnen het risico op kinderontvoering door een ouder beperken:

  • Een vonnis dat het verblijf van het kind na de scheiding regelt, kan beslissend zijn wanneer je wilt dat je rechten worden nageleefd en bij het al dan niet mogen verlaten van het grondgebied. 
  • Breng je familie, de school, de vrienden, de sportclub ... op de hoogte van de momenten waarop het kind bij jou en bij de andere ouder verblijft en waarschuw hen wanneer je een ontvoering vreest. 
  • Je kunt aan het gemeentebestuur vragen geen paspoort of identiteitskaart af te leveren zonder de voorafgaande toelating van beide ouders. Die aanvraag kan ook gericht worden aan de dienst "Paspoorten" of aan de Cel "Kinderontvoeringen" van de Federale Overheidsdienst Buitenlandse Zaken, Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking. 
  • Onder bepaalde voorwaarden kun je aan de politie vragen preventief een signalement op te maken van de ouder die het kind zou kunnen ontvoeren. 

FEDERAAL AANSPREEKPUNT
Bij kinderontvoering of wanneer je moeilijkheden ondervindt om een persoonlijke relatie te onderhouden met je kind dat in het buitenland verblijft, kan het Federaal Aanspreekpunt van de Federale Overheidsdienst Justitie in een aantal situaties tussenbeide komen. Het betrokken kind moet jonger zijn dan 16 jaar en zich in een land bevinden dat een internationaal akkoord rond kinderontvoering heeft gesloten.

De tussenkomst van het Federaal Aanspreekpunt is gratis. Dat is echter niet het geval voor alle overeenstemmende diensten in de verdragsluitende landen.

De vragende ouder moet volmacht geven aan het Federaal Aanspreekpunt, dat onder meer het volgende  kan doen: 

  • Het kan een minnelijke schikking instellen.
  • Het kan het dossier laten vertalen.
  • Het kan aan de collega's in het buitenland vragen te waken over de fysieke en psychologische integriteit van het kind, te achterhalen waar het kind zich bevindt of zijn adres te bevestigen.
  • Het kan vragen dat een verzoek tot terugkeer of tot uitoefening van het grensoverschrijdend omgangsrecht voor de rechtbank wordt gebracht van het land waar het kind zich bevindt.  Daarnaast kan naar een minnelijke schikking worden gezocht als de dialoog met de ontvoerende ouder mogelijk is.

België mag tussenbeide komen voor de meeste landen die het Verdrag van 's-Gravenhage hebben ondertekend (= Verdrag van 25 oktober 1980 betreffende de burgerrechtelijke aspecten van internationale ontvoering van kinderen): landen van de Europese Unie, Turkije, Verenigde Staten, Canada ... Een Europese Verordening vult dit verdrag aan. Die verordening is van toepassing in de landen van de Europese Unie (met uitzondering van Denemarken). Daarin wordt onder meer voorzien dat de uiteindelijke beslissing rond de verblijfplaats van het kind moet genomen worden door een rechtbank van het land waar het kind gedomicilieerd was vóór de ontvoering.

Het Verdrag van Luxemburg (= Verdrag van 20 mei 1980 betreffende de erkenning en de tenuitvoerlegging van beslissingen inzake het gezag over kinderen en betreffende het herstel van het gezag over kinderen) kan ook worden ingeroepen, met name voor Liechtenstein (dat het verdrag van s'-Gravenhage niet heeft ondertekend).

AKKOORDEN MET MAROKKO EN TUNESIE
Het verzoek voor Marokko of Tunesië moet in principe gaan om minderjarige kinderen. De actie van het Federaal Aanspreekpunt blijft beperkt tot het zoeken naar een minnelijke schikking, soms in overleg met Buitenlandse Zaken. 

BIJSTAND VAN BUITENLANDSE ZAKEN
De benadeelde ouder kan de bijstand vragen van de Federale Overheidsdienst Buitenlandse Zaken, Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking voor stappen die moeten worden ondernomen in landen waarmee België geen internationale akkoorden op het vlak van kinderontvoering heeft afgesloten (de meeste Afrikaanse landen, de meeste Aziatische landen ...). 

Ter plaatse kan de bijstand van de Belgische ambassade of het Belgische consulaat verschillende vormen aannemen, zoals bijvoorbeeld:

  • contact opnemen met de ontvoerende ouder om informatie te hebben over de leefomgeving, de gezondheid en het schoolbezoek van het kind;
  • helpen bij het concreet tot stand komen van een omgangsrecht;
  • een beroep doen op de medewerking van de lokale overheden om het kind op te sporen, informatie te bekomen over zijn leefomgeving en indien nodig te zorgen voor zijn of haar veiligheid;
  • meewerken aan de organisatie van de repatriëring van het kind, als gevolg van een minnelijke schikking of een rechterlijke beslissing. 

Federale Overheidsdienst Justitie
Directoraat-generaal Wetgeving en Fundamentele Rechten en Vrijheden
Dienst Internationale Samenwerking in Burgerlijke Zaken
Federaal Aanspreekpunt 
Waterloolaan 115
1000 Brussel
Tel. 02 542 67 00 (24u./24) 
kinderontvoering@just.fgov.be
www.justitie.belgium.be

Federale Overheidsdienst Buitenlandse Zaken, Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking
Directie-Generaal Consulaire Zaken
Dienst Internationale Gerechtelijke Samenwerking
Cel Kinderontvoeringen
Karmelietenstraat 15 
1000 Brussel 
Tel. 02 501 81 11
www.diplomatie.belgium.be

  • "Internationale kinderontvoeringen", Federale Overheidsdienst Justitie, 2009, 11 p.
    Gratis brochure te downloaden van www.justitie.belgium.be