Juridische bijstand

PDF versie

Ik heb nood aan juridisch advies. Waar kan ik terecht? Onder welke voorwaarden kan ik juridische bijstand genieten?

Er zijn verschillende soorten juridische bijstand en advies.

KOSTELOZE JURIDISCHE EERSTELIJNSBIJSTAND
Iedere rechtzoekende kan kosteloos een eerste juridisch advies krijgen in een justitiehuis, een bureau voor juridische bijstand, telefonisch bij Telebalie, een vzw … Naargelang de plaats verstrekt een advocaat of een andere juridisch geschoolde persoon concrete juridische informatie en een advies, zonder evenwel je zaak in behandeling te nemen.  

EERSTE ADVIES VOOR 25 EURO BIJ EEN ADVOCAAT
Sommige advocaten geven een eerste advies. Het gaat om een eerste raadpleging tegen een vast bedrag van 25 euro. De raadpleging duurt ongeveer een half uur, waarbij je concrete informatie en juridisch advies over jouw zaak en de procedures krijgt.

RAADPLEGING VAN EEN NOTARIS
Een notaris verstrekt je kosteloos advies. Wat de dossier-, opzoekings-, registratie- en aktekosten betreft, gelden daarentegen bij wet bepaalde tarieven. De notariële erelonen, alsook de meeste kosten verbonden aan contracten en uitgevoerde diensten, zijn onderworpen aan 21% btw.

JURIDISCHE TWEEDELIJNSBIJSTAND
De kosteloze of deels kosteloze tussenkomst vanwege een advocaat kan onder bepaalde voorwaarden verkregen worden bij het bureau voor juridische bijstand van jouw gerechtelijk arrondissement. Je kunt de advocaat kiezen voor zover hij vermeld staat in de lijst van de advocaten die juridische bijstand beoefenen.

Je betaalt een deel van het ereloon van de advocaat – dat vastgesteld wordt onder toezicht van het bureau voor juridische bijstand – wanneer jouw inkomen (bedragen op 1 september 2011) ligt tussen:

• 907 en 1.165  euro netto als je fiscaal alleenstaande bent,
• 1.165 en 1.423 euro netto (met 154,04 euro extra per persoon ten laste) als je gehuwd of samenwonend bent, of minstens een persoon ten laste hebt.

In de volgende gevallen is de bijstand van de advocaat volledig kosteloos:

• Je bent fiscaal alleenstaande met een netto maandinkomen van minder dan 907 euro (bedragen op 1 september 2011).
• Je bent gehuwd of samenwonend of je hebt minstens een persoon ten laste en een netto-inkomen van minder dan 1.165 euro; met 154,04 euro extra per persoon ten laste (bedragen op 1 september 2011).
• Je ontvangt een leefloon of bijstandsuitkering.  
• Je geniet een inkomensgarantie voor ouderen (IGO).
• Je ontvangt een vervangingsinkomen voor personen met een handicap.
• Je hebt minstens een kind ten laste dat gewaarborgde kinderbijslag geniet.
• Je bent minderjarig.
• Je huurt een sociale woning.
• Je bent een vreemdeling die een verblijfsregularisatie wilt aanvragen of beroep aantekenen tegen een bevel om het grondgebied te verlaten.
• Je bent asielzoeker of eender welke persoon die een verklaring of aanvraag tot erkenning als vluchteling indient of een aanvraag tot het statuut van ontheemde indient. 

Als je in hechtenis verblijft of valt onder de wet op de onmiddellijke verschijning (= snelrecht) of als je lijdt aan een geestesziekte en valt onder een maatregel bedoeld in de wet betreffende de bescherming van de persoon van de geesteszieke word je, behoudens bewijs van het tegendeel, verondersteld over onvoldoende inkomsten te beschikken en geniet je deze bijstand eveneens kosteloos. 

RECHTSBIJSTAND
De voorwaarden voor rechtsbijstand zijn dezelfde als voor de juridische tweedelijnsbijstand. Als je rechtsbijstand krijgt, neemt de Staat de gerechtskosten geheel of gedeeltelijk ten laste: zegelrechten, griffierechten, registratierechten, expeditierechten, deurwaarders- en expertisekosten, kosten gerechtelijk onderzoek ... De Staat beschikt vervolgens over 30 jaar om de bedragen die voor jou gestort werden terug te vorderen, voor zover je financiële toestand dat toelaat.

Rechtsbijstand kan eveneens verkregen worden om geheel of gedeeltelijk het ereloon van een erkende bemiddelaar te dekken in het kader van een vrijwillige of gerechtelijke bemiddeling.

VERHAALBAARHEID VAN DE ERELONEN EN KOSTEN VERBONDEN AAN DE BIJSTAND VAN EEN ADVOCAAT
Als je het proces verliest, zul je de rechtplegingsvergoeding (=verhaalbaarheid) moeten betalen. Zij dekt het ereloon en de kosten verbonden aan de bijstand van de advocaat van de tegenpartij. Voor personen die juridische tweedelijnsbijstand genieten, wordt die vergoeding vastgesteld op het minimumbedrag, tenzij in geval van een kennelijk onredelijke situatie, wat door de rechter specifiek dient te worden gemotiveerd. 

Voor juridische eerstelijnsbijstand
Er vinden zitdagen plaats in de gerechtsgebouwen, vredegerechten, justitiehuizen (zie Nuttige adressen), gemeentebesturen, OCMW’s, vzw’s ...

Telebalie
Tel. 02 511 54 83 (van 14 tot 17.30 uur)

Voor de indiening van een aanvraag tot juridische tweedelijnsbijstand
Neem contact op met het bureau voor juridische bijstand van jouw gerechtelijk arrondissement (zie Nuttige adressen) of vraag jouw advocaat dit te doen.

• www.advocaat.be
• www.notaris.be
• "Een betere toegang tot justitie", Federale Overheidsdienst Justitie, 2009, 24 p.
  Gratis brochure downloadbaar van www.justitie.belgium.be.