Ik ben op het einde van mijn leven. Kan ik mijn wensen op het vlak van medische behandeling te kennen geven? Kan ik euthanasie aanvragen?
Elke patiënt heeft het recht om een bepaalde behandeling of medisch onderzoek te weigeren. De dokter (of andere zorgverleners) moet die weigering respecteren.
De weigering wordt op jouw verzoek of op verzoek van de zorgverlener op papier gezet en bij je medisch dossier gevoegd. Dat betekent niet dat je geen recht meer hebt op een goede behandeling. De dokter moet je ook op de hoogte brengen van alle risico’s die uit je weigering kunnen voortvloeien. Als je bijvoorbeeld een hartonderzoek weigert dan moet je ook weten dat de dokter een mogelijke hartziekte niet zal kunnen vaststellen of behandelen. Je kunt bovendien schriftelijk een andere persoon aanduiden (= gevolmachtigde). Die gevolmachtigde kan je vertegenwoordigen en in jouw plaats medische beslissingen nemen als jijzelf je wil niet meer kunt uitdrukken.
VOORAFGAANDE WILSVERKLARING
Je kunt met een "voorafgaande wilsverklaring" bepaalde onderzoeken of behandelingen weigeren, voor het geval je niet meer in staat zou zijn om je wensen uit te drukken. Dit noemt men een negatieve verklaring. In deze negatieve verklaring vraag je de arts of zorgverlener om in een bepaalde situatie bepaalde handelingen niet uit te voeren (bijvoorbeeld geen reanimatie, geen kunstmatige voeding, geen kunstmatige beademing ...).
Je kunt ook een positieve verklaring opstellen en bijvoorbeeld om euthanasie vragen, waarmee je bij volledig bewustzijn en uitdrukkelijk om een welbepaalde ingreep vraagt. Een positieve verklaring is in het algemeen niet dwingend, terwijl een negatieve verklaring wettelijk bindend is.
EUTHANASIE
Hoewel je in een positieve verklaring euthanasie kunt aanvragen, is de dokter niet verplicht om je daarin te volgen. Een positieve verklaring met een vraag om euthanasie moet trouwens aan heel bijzondere eisen voldoen. Je moet ze opstellen aan de hand van een wettelijk voorgeschreven formulier. Men houdt met een positieve verklaring rekening als zij nog geen 5 jaar oud is op het moment dat je zelf niet meer bij machte bent je wil uit te drukken. Je kunt de verklaring op elk ogenblik wijzigen of intrekken.
VOORWAARDEN
In bepaalde omstandigheden is het wettelijk toegestaan om ook zonder positieve verklaring euthanasie toe te passen (wet van 28 mei 2002). Euthanasie is "het opzettelijk levensbeëindigend handelen door een andere dan de betrokkene, op diens verzoek", zegt de wet. De dokter die euthanasie toepast, begaat met andere woorden geen inbreuk als hij zich van het volgende heeft verzekerd:
- De patiënt is meerderjarig of een ontvoogde minderjarige.
- De patiënt is bekwaam om te handelen en is bij bewustzijn op het ogenblik van het verzoek.
- Het verzoek is vrijwillig, overwogen en herhaald.
- Het verzoek kwam niet tot stand onder enige druk van anderen.
- De patiënt bevindt zich in een medisch uitzichtloze toestand van aanhoudend en ondraaglijk lichamelijk of psychisch lijden dat niet verlicht kan worden en dat het gevolg is van een ernstige en ongeneeslijke aandoening, veroorzaakt door een ongeval of ziekte.
![]()
Recht op waardig sterven (RWS) vzw
Constitutiestraat 33
2060 Antwerpen
Tel. 03 272 51 63
www.rws.be
info@rws.be











