Home » Leefmilieu » Pesticiden

Pesticiden

PDF versiePDF versie

Ik wil mijn planten, groenten en fruit behandelen. Is het gebruik van pesticiden gereglementeerd en wordt het gecontroleerd?

Pesticiden zijn gewasbeschermingsmiddelen om planten, groenten en fruit tegen onkruid en ongedierte te beschermen. Er bestaan drie grote categorieën van gewasbeschermers:

  • insecticiden, tegen schadelijke insecten;
  • fungiciden, tegen schimmels;
  • herbiciden, tegen onkruid.

KENMERKEN VAN PESTICIDEN
Pesticiden maken een gerichte bestrijding mogelijk van ongewenste organismen. Zo zorgen ze voor een hogere opbrengst van kwaliteitsproducten in de landbouw. Maar er is ook een keerzijde aan de medaille. Veelvuldig en onoordeelkundig gebruik van pesticiden is schadelijk voor het milieu en voor de gezondheid van mens en dier. Ze verspreiden zich in de lucht, het water en de bodem. Daardoor kunnen ze nuttige insecten en andere diersoorten vergiftigen. Bovendien kan het gebruik van pesticiden bepaalde schadelijke soorten minder gevoelig of ongevoelig maken voor bestrijdingsmiddelen, waardoor resistentie optreedt.

EUROPESE EN NATIONALE REGLEMENTERING
Sinds 1991 harmoniseert de Europese Unie de reglementering van de verschillende lidstaten. Zij moet de werkzame stoffen goedkeuren die de producten kunnen bevatten. Zij evalueert de risico’s, spoort stoffen op die gevaarlijk zijn voor mens en milieu en haalt de producten indien nodig uit de rekken. Maar uiteindelijk moeten de lidstaten zelf bepalen of de verkoop en het gebruik van pesticiden met deze stoffen op hun grondgebied toegelaten zijn. Er bestaat dus een dubbele controle: de Europese goedkeuring van de werkzame stoffen én de toelating van de lidstaten om de pesticiden op hun grondgebied te verkopen en te gebruiken. Wat niet wettelijk is toegelaten, is verboden. In 2009 zal nieuwe Europese regelgeving het gebruik van pesticiden in de lidstaten verder harmoniseren.

In ons land is de federale minister van Volksgezondheid verantwoordelijk voor de erkenning van gewasbeschermingsmiddelen, na advies van het Erkenningscomité. De erkenning vermeldt uitdrukkelijk het toegelaten gebruik (voor welke landbouwgewassen, in welke doseringen, hoe dikwijls men de behandeling mag herhalen ...). Het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV) controleert het gebruik, de samenstelling en de etikettering van de producten. Daarnaast bestaat er een federaal programma om het gebruik van pesticiden en biociden te verminderen (PRPB).

De gewesten zijn bevoegd voor de reglementering van het gebruik van pesticiden. Het Vlaams Gewest besliste in 2001 om het gebruik van pesticiden voor het beheer van openbare ruimtes drastisch te verminderen. Vanaf 2004 kon men kiezen voor een nulgebruik of een stapsgewijze afbouw.

Ook het Brussels Hoofdstedelijk Gewest streeft er sinds 2004 naar om het gebruik van pesticiden in openbare ruimten te verbieden en alternatieve bestrijdingsmiddelen op te leggen. Enkel als men geen alternatieve bestrijdingsmiddelen kan gebruiken, zijn pesticiden onder bepaalde voorwaarden toegelaten.

BETER VOORKOMEN DAN GENEZEN
Er bestaan heel wat alternatieven om het gebruik van pesticiden te verminderen.

  • Bedek de bodem met doorlevende kruidachtige planten of bodembedekkende struiken. Het onkruid krijgt dan geen kans door licht- en plaatsgebrek. Gebruik bij de aanplant een dikke laag compost of houtsnippers van 10 cm. Zo vermijd je van in het begin onkruid en kunnen de bodembedekkers optimaal groeien. 
  • Wied kleine oppervlakten met de hand. Voor grotere oppervlakten kun je een onkruidbrander gebruiken. Brand het onkruid om de 2 à 3 weken weg, waardoor het uitgeput raakt.  
  • Houd paden met kiezelsteentjes onkruidvrij door regelmatig te harken. Doe dit bij warm weer zodat de losgeharkte plantjes snel opdrogen en afsterven.  
  • Voorkom bodemziekten in de moestuin door vruchtwisseling of gebruik rassen die resistent zijn tegen ziekten. Ook de combinatie van teelten voorkomt ziekten.  
  • Slakken kun je weghouden met sparrennaalden, gemalen schelpen of kapotte eierschalen. Richt je tuin diervriendelijk in door nestkastjes op te hangen of door een heg of houtkant aan te planten. Egels en vogels eten immers graag slakken.

Deze alternatieve gewasbescherming gebruikt men in de biologische landbouw. Men past die vaak ook toe in de fruitteelt en voor de kweek van tomaten en paprika's onder glas.

GEBRUIK PESTICIDEN OORDEELKUNDIG

  • Lees aandachtig het etiket op het product. Het bevat informatie over de kenmerken van het product, de gebruiksvoorschriften, de risico’s voor de gezondheid en het milieu ...  
  • Een overdosis geeft geen beter resultaat.  
  • Gebruik geen pesticiden als het regent of bij hoge temperaturen. De werking is dan minder doeltreffend. 
  • Vermijd het gebruik van pesticiden in de nabijheid van personen en voedsel. 
  • Bewaar pesticiden buiten het bereik van kinderen. 
  • Zorg ervoor dat het product niet kan afvloeien naar waterlopen, vijvers en riolen. Gebruik geen herbiciden op ongeschikte plaatsen zoals een ondoordringbare bodem, grind, kasseien ...  
  • Behandel lege verpakkingen als klein gevaarlijk afval. Breng ze naar het containerpark of naar de verzamelpunten voor chemisch huishoudelijk afval.

Contacten Leefmilieu

Voor informatie over pesticiden
Federale Overheidsdienst Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu
Directoraat-generaal Dier, Plant en Voeding
Dienst Pesticiden en Meststoffen
Victor Hortaplein 40 bus 10
1060 Brussel
Tel. 02 524 72 60
apf.pest@health.fgov.be
www.gezondheid.belgie.be

Voor het Programma voor de Reductie van Pesticiden en Biociden
www.prpb.be
prpb@health.fgov.be

Meldpunt voor een probleem met de voedselveiligheid
Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV)
AC-Kruidtuin - Food Safety Center
Kruidtuinlaan 55
1000 Brussel
Tel. 0800 13 550 (gratis nummer)
meldpunt@favv.be
www.favv.be

Meer weten Leefmilieu

 Terug Gezondheid Terug Werk  Terug Huisvesting Terug Mobiliteit Terug Leefmilieu Terug Familie

 Terug Consument   Terug Justitie   Terug Pensioen  Terug Fiscaliteit  Terug Democratie