Scheiding en kinderen

Hoe wordt bij een scheiding de uitoefening van het ouderlijk gezag, het verblijf van de kinderen en de onderhoudsbijdragen geregeld?
Wie kan het recht op persoonlijk contact uitoefenen?

Na een scheiding wordt het ouderlijk gezag door beide ouders gezamenlijk uitgeoefend, tenzij de rechter hierover anders beslist.

Dat heeft tot gevolg dat belangrijke beslissingen met betrekking tot de gezondheid, de opvoeding, de opleiding, de ontspanning en de godsdienstige of levensbeschouwelijke keuzes van het kind door beide ouders samen moeten worden genomen.

AKKOORD EN VONNIS
Als je vooraf over de verblijfsmodaliteiten en de onderhoudsbijdragen afspraken maakt, kan de rechter dit akkoord bekrachtigen, behalve wanneer het indruist tegen de belangen van het kind.

Om een akkoord te bereiken, kun je op elk moment van de procedure, zelfs wanneer zij al begonnen is, een beroep doen op een erkend en daartoe opgeleid bemiddelaar (advocaat, notaris of een andere erkende bemiddelaar).

Bij gebrek aan akkoord moeten de geschilpunten worden voorgelegd aan de bevoegde rechter, doorgaans een rechter in de jeugdrechtbank.

De rechter beslist in het belang van het kind over een aantal punten:

De woonplaats van het kind (= plaats van inschrijving in het bevolkingsregister).
De verblijfsmodaliteiten. Bij gebrek aan akkoord wordt in geval van gezamenlijk ouderlijk gezag de voorkeur gegeven aan het gelijkmatig verdeeld verblijf van het kind als minstens één van de ouders dit vraagt. Als dat niet de meest geschikte oplossing is, kunnen een verruimd secundair verblijf of andere mogelijkheden worden overwogen. De rechter zal rekening houden met de concrete omstandigheden en het belang van de kinderen en de ouders.
De gezamenlijke of exclusieve uitoefening van het ouderlijk gezag. De wetgever geeft de voorkeur aan de gezamenlijke uitoefening van het ouderlijk gezag. De ouder die dit gezag niet mag uitoefenen, kan enkel meebeslissen over de zaken die door de rechter vastgelegd zijn. Hij behoudt echter het recht van toezicht op de opvoeding van het kind. Hij mag hiertoe alle nuttige informatie vragen. Hij behoudt ook het recht op persoonlijk contact met zijn kind op de tijdstippen die in het vonnis werden vastgelegd. Dit contact mag men enkel om zeer ernstige redenen weigeren;
Het onderhoudsgeld. Elke ouder moet naar eigen vermogen bijdragen tot de huisvesting, het levensonderhoud, de gezondheid, het toezicht, de opleiding en de ontplooiing van zijn kinderen. Met middelen wordt onder andere bedoeld alle beroepsinkomsten, roerende en onroerende inkomsten van de ouders, alsook alle voordelen en andere middelen die hun levensstandaard en deze van de kinderen waarborgen.

Als één van de ouders zich niet houdt aan de rechterlijke beslissingen met betrekking tot het verblijf of het recht op persoonlijk contact, of als een onenigheid inzake gezamenlijk ouderlijk gezag moet worden opgelost (voorbeelden: schoolkeuze, belangrijke beslissing met betrekking tot de gezondheid), kan de zaak opnieuw voor de rechter worden gebracht. Na een nieuw onderzoek van het dossier en eventueel een poging tot verzoening kan de rechter nieuwe beslissingen nemen. Hij kan ook een dwangsom uitspreken of de partij waarvan de rechten niet geëerbiedigd worden, toestaan een beroep te doen op dwangmaatregelen.

HOREN VAN HET KIND
Iedere minderjarige die over het vereiste onderscheidingsvermogen beschikt, heeft het recht zijn mening te geven over de toestand die op hem betrekking heeft. Dit is echter geen verplichting. Als het kind wordt gehoord, stelt de rechter hiervan een schriftelijk verslag op dat aan de ouders wordt meegedeeld.

MAATSCHAPPELIJK ONDERZOEK EN DESKUNDIGENONDERZOEK
Vooraleer de rechtbank een beslissing neemt, laat zij soms onderzoek verrichten. Het maatschappelijk onderzoek wordt uitgevoerd door een justitieassistent. Hierdoor kan informatie worden verzameld in de leefomgeving van het kind, meer bepaald door een bezoek aan elke ouder. Het medisch-psychologisch deskundigenonderzoek levert vooral informatie op over de persoonlijkheid van het kind en/of van de ouders.

VOORLOPIGE MAATREGELEN VOOR GEHUWDEN
De voorlopige maatregelen kunnen bijvoorbeeld betrekking hebben op de beschikking over de gezinswoning, op het verblijf en de kosten van opvoeding en levensonderhoud van de kinderen en op het onderhoudsgeld voor de economisch zwakkere huwelijkspartner.

De vrederechter kan hiermee worden belast vóór de inleiding van een eventuele echtscheidingsprocedure.

Tijdens de echtscheidingsprocedure kan de rechter van de rechtbank van eerste aanleg te allen tijde de akkoorden tussen de partijen over de voorlopige maatregelen bekrachtigen, behalve als zij strijdig zijn met het belang van de kinderen. Indien er geen akkoord is, kan een partij met betrekking tot de voorlopige maatregelen altijd een vordering indienen via een dagvaarding in kort geding (= in dringende gevallen).

RECHT OP PERSOONLIJK CONTACT
Bij een scheiding of op andere ogenblikken wordt aan naasten, bijvoorbeeld de grootouders of de schoonouders, soms het contact met het kind ontzegd. Zolang het kind minderjarig is, kunnen zij een rechtsvordering instellen bij de jeugdrechtbank om ontmoetingsmomenten vast te leggen. De rechter zal beslissen op grond van het belang van het kind.

Wend je tot het justitiehuis van je gerechtelijk arrondissement (zie Nuttige adressen), tot een advocaat (zie www.advocaat.be), een notaris (zie www.notaris.be), een centrum voor gezinsplanning of een bemiddelaar.

www.bemiddeling-justitie.be