Strafrechtelijke veroordeling

Ik ben veroordeeld door een politierechtbank, door een correctionele rechtbank of door het hof van assisen. Welke straffen kunnen mij worden opgelegd?

Afhankelijk van de aard van de feiten die je ten laste worden gelegd en de omstandigheden waarin deze zijn gepleegd, kan de rechter een of meerdere straffen opleggen. De rechtbank moet haar uitspraak motiveren.

Als je in eerste aanleg persoonlijk voor de rechter bent verschenen of vertegenwoordigd was door een advocaat, ben je op tegenspraak veroordeeld. In principe kan je hoger beroep aantekenen tegen deze beslissing. Hoger beroep is een rechtsmiddel dat je toelaat om de zaak voor te leggen aan een hogere rechtbank. Als je in eerste aanleg niet persoonlijk bent verschenen of als je je niet hebt laten vertegenwoordigen door een advocaat, ben je bij verstek veroordeeld. Je kunt tegen een uitspraak bij verstek ofwel verzet aantekenen, ofwel in hoger beroep gaan. Na het instellen van de gewone rechtsmiddelen van hoger beroep en verzet, is de uitspraak in laatste aanleg gewezen. Tegen uitspraken die in laatste aanleg gewezen zijn, is enkel nog een cassatieberoep mogelijk bij het hoogste gerechtshof, het Hof van Cassatie. Het Hof oordeelt enkel over de wettelijkheid van de rechterlijke beslissingen zonder zich uit te spreken over de grond van de zaak. Voor arresten van het hof van assisen bestaat er geen beroep in volle rechtsmacht. Het Hof van Cassatie beschikt echter over een verruimde controle als gevolg van de motiveringsplicht van de arresten van het hof van assisen.

CORRECTIONELE RECHTBANK EN POLITIERECHTBANK
De meest voorkomende rechterlijke beslissingen die worden uitgesproken zijn de vrijheidsstraf, de werkstraf, de opschorting van de uitspraak van veroordeling, het uitstel van de tenuitvoerlegging van de straf, de probatieopschorting, het probatie-uitstel, de geldboete en/of bijkomende straffen.

De vrijheidsstraf. Indien je nog niet opgesloten bent (door een beslissing van voorlopige hechtenis of een onmiddellijke aanhouding) word je per brief verwittigd op welke datum je je in een bepaalde gevangenis moet aanmelden. De dagen van de voorlopige hechtenis worden afgetrokken van de uitgesproken vrijheidsstraf. De strafuitvoeringsrechtbank kan je onder bepaalde voorwaarden strafuitvoeringsmodaliteiten toekennen, zoals beperkte detentie, elektronisch toezicht of voorwaardelijke invrijheidstelling.
De werkstraf. Binnen de 12 maanden na je veroordeling zul je in je vrije tijd een aantal uren onbezoldigd werk ten bate van de gemeenschap moeten uitvoeren. Afhankelijk van het misdrijf varieert het aantal arbeidsuren tussen 20 en 300 uren. De concrete invulling van de werkstraf kan zeer uiteenlopend zijn. De rechter kan hierover aanduidingen geven om, bijvoorbeeld, een verband te leggen tussen de feiten die je hebt gepleegd en de arbeidsprestatie.
De opschorting van de uitspraak van veroordeling. De rechter oordeelt dat de feiten die je ten laste worden gelegd, bewezen zijn, maar hij schort zijn uitspraak van veroordeling voor een bepaalde termijn op. Deze proeftermijn kan, afhankelijk van de feiten, lopen van 1 jaar tot 5 jaar. De rechter kan enkel een opschorting uitspreken indien je nog niet eerder veroordeeld bent tot een criminele straf of een gevangenisstraf van meer dan 6 maanden en indien de feiten van die aard zijn dat zij niet moeten worden gestraft met een straf van meer dan 5 jaar of zwaarder. Indien je tijdens de proeftermijn nieuwe strafbare feiten pleegt waarvoor je wordt veroordeeld, kan de opschorting worden herroepen.
Het uitstel van de tenuitvoerlegging van de straf. De rechter legt je een straf op maar beslist dat de tenuitvoerlegging ervan voor een bepaalde termijn wordt uitgesteld. Deze proeftermijn kan, afhankelijk van de feiten, lopen van 1 jaar tot 5 jaar. De rechter kan enkel een uitstel uitspreken indien je nog niet eerder veroordeeld bent geweest tot een criminele straf of tot een straf van meer dan 12 maanden gevangenisstraf en indien hij je niet veroordeelt tot één of meerdere straffen van meer dan 5 jaar gevangenisstraf. Het uitstel kan worden herroepen indien je tijdens de proeftermijn nieuwe strafbare feiten pleegt waarvoor je wordt veroordeeld.
De probatieopschorting en het probatie-uitstel. De rechter kan aan de proeftermijn van de opschorting of van het uitstel voorwaarden verbinden, zoals bijvoorbeeld de verplichting om een vorming te volgen, het verbod om bepaalde personen te ontmoeten of bepaalde plaatsen te bezoeken. Als je de voorwaarden niet naleeft, kan dat leiden tot een aanpassing van de voorwaarden of zelfs een herroeping van de opschorting of het uitstel. Tijdens de probatieperiode word je begeleid door een justitieassistent.
De geldboete. Een veroordeling tot een geldboete betekent dat je aan de Staat een bepaalde geldsom moet betalen. In dat geval zul je een stortingsformulier ontvangen. De rechter voorziet tevens in een vervangende gevangenisstraf van 3 dagen tot 6 maanden die kan worden uitgevoerd als je de geldboete niet betaalt. In dat geval kan men ook beslag leggen op je goederen of een deel van je inkomsten.
De bijkomende straffen. De rechter kan tevens andere straffen uitspreken, zoals de verbeurdverklaring van bepaalde goederen, rijverbod, beroepsverbod en een ontzetting uit bepaalde rechten (bijvoorbeeld het recht om verkozen te worden).

HOF VAN ASSISEN
De jury beraadslaagt eerst over de schuld. Als de beschuldigde schuldig wordt bevonden, beraadslagen het hof en de juryleden over de straf. Een criminele straf bestaat uit minimum 5 jaar opsluiting en kan tot levenslang gaan. De straf wordt beslist op grond van de gepleegde feiten maar ook onder meer op basis van de verzwarende of verzachtende omstandigheden die in aanmerking worden genomen. De veroordeling tot opsluiting kan gepaard gaan met bijkomende straffen: betaling van een boete, bijzondere verbeurdverklaring, ontzetting uit bepaalde politieke en burgerlijke rechten, afzetting van titels, graden, openbare ambten, bedieningen en betrekkingen ...

Wend je tot een advocaat, een justitiehuis (zie Nuttige adressen), een commissie voor juridische bijstand (juridische eerstelijnsbijstand) of tot een bureau voor juridische bijstand (juridische tweedelijnsbijstand).

"U bent gedagvaard", 2008, 20 p., "De autonome werkstraf", 2007, 11 p., "Probatie", 2007, 11 p., "De uitwissing en het herstel in eer en rechten", 2007, 7 p., "U bent veroordeeld", 2010, 28 p., "Het hof van assisen", 2010, 24 p. Federale Overheidsdienst Justitie.
Gratis brochures te downloaden van www.justitie.belgium.be