Ik laat een woning bouwen of renoveren. Moet ik een beroep doen op een veiligheidscoördinator?
Om de veiligheidscoördinatie op tijdelijke of mobiele bouwplaatsen te verzekeren, moet voor een aantal bouw- en renovatiewerken een veiligheidscoördinator worden aangesteld. Hij staat in voor de coördinatie van de preventiemaatregelen, voor de veiligheid en voor het welzijn van de werknemers. Dit betekent dat hij de risico’s moet evalueren, vermijden en verminderen, dat hij het werk moet aanpassen aan elke werknemer bij de keuze van de uitrusting, de werkmethodes, de gevarensignalisatie ...
MINSTENS TWEE AFZONDERLIJKE VAKLUI
Wanneer twee afzonderlijke vaklui (= die geen werknemers zijn van dezelfde onderneming) tegelijkertijd of achtereenvolgens op een tijdelijke en mobiele bouwplaats (= waar bouwwerken en/of bouwkundige werken worden uitgevoerd) aanwezig zijn, dan moet een coördinator worden aangeduid voor de ontwerpfase en de verwezenlijkingsfase van de werken. Natuurlijke of rechtspersonen zoals water-, gas- of elektriciteitsmaatschappijen worden in deze context gelijkgesteld met een aannemer. Een voorbeeld: je wil je badkamer laten renoveren en je doet daarvoor een beroep op zelfstandige vaklui, zoals een loodgieter, een elektricien en een verwarmingstechnicus. In dat geval moet een veiligheidscoördinator worden aangesteld. Als je daarna zelf de plafonnering, het verven en het betegelen voor je rekening neemt dan stopt de opdracht van de coördinator. Zij is immers niet van toepassing voor werken die je zelf doet. Zij is immers niet van toepassing voor werken die je zelf doet.
Wanneer één enkele onderneming alle werken uitvoert met haar werknemers, dan moet die onderneming zelf veiligheidsmaatregelen voorzien. Een externe veiligheidscoördinator moet dan niet worden aangeduid. Je laat bijvoorbeeld fotovoltaïsche panelen installeren door een aannemer die over eigen werknemers (dakwerkers en elektriciens) beschikt. In dat geval moet geen gezondheids- en veiligheidscoördinator worden aangeduid. Wanneer één enkele onderneming de werken uitvoert met eigen werknemers doe je er niettemin goed aan hen te vragen dit te willen bevestigen aan de hand van een schriftelijk attest. Zo ben je gedekt wanneer de onderneming je toch onderaannemers stuurt.
WERVEN VAN MINDER DAN 500 M2
Er wordt een onderscheid gemaakt tussen werven van minder dan 500 m² en werven van 500 m² of meer. Hierbij wordt de horizontale oppervlakte van de verschillende niveaus van het bouwwerk gemeten. Bij een renovatie moet je alleen rekening houden met de betrokken ruimten (bijvoorbeeld: de keuken). Voor nieuwbouw omvat de oppervlakte niet alleen de leefruimten maar ook de kelder, de zolder, de garage (zelfs wanneer hij los staat van de woning), het tuinhuis, het zwembad, de terrassen ...
AANSTELLING VAN DE COÖRDINATOR
- Voor werven van minder dan 500 m², waar de tussenkomst van een architect niet wettelijk vereist is, is het in principe de bouwmeester (= de aannemer die de werken uitvoert) die de coördinator aanstelt. Als je een beroep doet op verschillende bouwmeesters/zelfstandigen dan moet de eerste die op de werf aan het werk gaat de coördinator-verwezenlijking aanstellen. Hij moet de documenten ook overmaken aan de vaklui die na hem komen of die gelijktijdig met hem op de werf aan het werk zijn. Het overmaken van die documenten kan ook via jou gebeuren.
- Voor werven van 500 m² of meer is het altijd de opdrachtgever (= diegene voor wie de werken worden uitgevoerd) die de coördinator aanstelt.
- Wanneer de tussenkomst van een architect wettelijk vereist is (bijvoorbeeld: nieuwbouw) dan moet de coördinator, ongeacht de oppervlakte van de werken, steeds worden aangesteld door de opdrachtgever.
Zolang er geen coördinator is aangeduid, heeft geen enkele aannemer het recht de werken aan te vatten.
COÖRDINATOR-ONTWERP EN -VERWEZENLIJKING
De coördinator-ontwerp en de coördinator-verwezenlijking kunnen één en dezelfde persoon zijn. Beide functies moeten echter worden vervuld.
De coördinator moet de volgende documenten opstellen, in volledige of vereenvoudigde versie naargelang de bouwplaats:
- Het veiligheids- en gezondheidsplan (VGP) waarin de preventiemaatregelen worden opgesomd die moeten worden genomen. Dat plan moet klaar zijn tijdens de ontwerpfase en moet aan alle aannemers worden overgemaakt zodat zij het kunnen opnemen in hun bestek.
- Het coördinatiedagboek (CD) waarin de gegevens betreffende de veiligheidscoördinatie worden vermeld en in voorkomend geval de bijzondere gebeurtenissen op de bouwplaats. Voor bouwplaatsen van minder dan 500 m2 volstaan schriftelijke richtlijnen, aangezien de coördinator niet verplicht is zich op de bouwplaats te begeven.
- Het postinterventiedossier (PID). Dit dossier bevat nuttige informatie over veiligheid en gezondheid. Hier moet bij eventuele latere werken rekening mee worden gehouden. Wanneer het onroerend goed wordt verkocht, moet het postinterventiedossier worden overgemaakt aan de nieuwe eigenaar. Bij gebrek aan een PID en wanneer de werken werden uitgevoerd na februari 2001 kan de notaris de verkoop niet acteren.
ERELOON
Het ereloon van de veiligheidscoördinator wordt betaald door de opdrachtgever. Dat ereloon schommelt naargelang de omvang van de werken. Het uurtarief ligt doorgaans tussen 50 en 65 euro exclusief btw. Een forfaitair ereloon ligt tussen 1 en 4% van de totale kostprijs van de werken.
VOORAFGAANDE MELDING VAN DE BOUWPLAATS
Ten minste 15 kalenderdagen voor de aanvang van de werken moeten sommige bouwplaatsen gemeld worden aan de Gewestelijke directie van het Toezicht op het Welzijn op het Werk. Dat is het geval wanneer de totale duur van de werkzaamheden langer is dan 5 werkdagen en wanneer het gaat om een bouwplaats waar gevaarlijke werken of werken met een verhoogd risico zullen plaatsvinden: valgevaar van een hoogte van 5 meter of meer, gevaar voor bedelving …
SANCTIES
Wanneer de wetgeving niet wordt nageleefd is er niet alleen de burgerlijke aansprakelijkheid bij ongevallen, er zijn ook sancties, met name boetes, voorzien.
![]()
Voor informatie over de veiligheidscoördinatie op tijdelijke of mobiele bouwplaatsen
Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg
Contacteer de Gewestelijke directie van het Toezicht op het Welzijn op het Werk (zie Nuttige adressen).
www.werk.belgie.be
Om een veiligheidscoördinator te vinden
VC-CS vzw
Louizalaan 216 bus 292
1050 Brussel
Tel. 02 646 66 20
info@vccs.be
www.vccs.be
BIB.Co – Belgisch Instituut van Veiligheids- en Gezondheidscoördinatoren
Vorstlaan 47
1160 Brussel
Tel. 02 660 92 69
info@bib-co.com
www.bib-co.com
Voor de voorafgaande melding van een bouwplaats
Richt je tot de Gewestelijke directie van het Toezicht op het welzijn op het werk (zie Nuttige adressen).
![]()
- "De veiligheidscoördinatie op tijdelijke of mobiele bouwplaatsen", Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, 2008, 83 p.
- "De aanstelling van veiligheids- en gezondheidscoordinatoren... in het kort", Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, 2008, folder.
Gratis publicaties te bestellen of te downloaden:
Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg
Cel Publicaties
Ernest Blerotstraat 1
1070 Brussel
Tel. 02 233 42 14
publicaties@werk.belgie.be
www.werk.belgie.be











