Verenigingen | Belgopocket

Ik wil een vereniging oprichten. Welke stappen moet ik ondernemen?
Bij wie kan ik terecht?

De oprichting en het beheer van een vereniging zonder winstoogmerk (vzw) of een stichting zijn gebonden aan strikte regels en bepaalde wettelijke voorschriften, in tegenstelling tot feitelijke verenigingen.

FEITELIJKE VERENIGINGEN
We spreken van een feitelijke vereniging zodra twee of meer personen zich verenigen om een doel van algemeen belang na te streven. In tegenstelling tot de vzw, is de feitelijke vereniging geen rechtspersoon. Zij heeft geen rechten en verplichtingen. Zij kan dus geen enkel recht op roerende of onroerende goederen verwerven en kan geen contracten sluiten. Doordat zij geen rechtspersoonlijkheid heeft, zijn de leden persoonlijk aansprakelijk voor de schulden van de vereniging. Tussen de leden van een feitelijke vereniging bestaat een mede-eigendom. Deze slaat op alle goederen die in het kader van het doel van de vereniging in bezit zijn.

STICHTINGEN
De oprichting van een stichting vloeit voort uit de wil van een of meer natuurlijke personen of rechtspersonen om een vermogen te bestemmen voor de verwezenlijking van een bepaald belangeloos doel. De stichting mag geen materieel voordeel verschaffen aan de stichters, de bestuurders of enig ander persoon. Er bestaan twee types van stichtingen. De stichting van openbaar nut streeft naar de verwezenlijking van een werk van filantropische, levensbeschouwelijke, religieuze, wetenschappelijke, artistieke, pedagogische of culturele aard. De private stichting streeft de verwezenlijking van andere belangeloze doelstellingen na. De stichtingen worden opgericht bij authentieke akte. De stichtingen van openbaar nut moeten erkend worden bij Koninklijk Besluit. De statuten van een stichting moeten een aantal bij wet opgelegde vermeldingen bevatten.

Een stichting heeft geen leden. Zij wordt bestuurd door een raad van bestuur, bestaande uit minstens drie personen. De raad van bestuur kan alle handelingen verrichten die nodig zijn tot verwezenlijking van de doeleinden van de stichting.

VERENIGINGEN ZONDER WINSTOOGMERK
Om als natuurlijke en/of rechtspersonen een vereniging op te richten, moet je een doelstelling hebben. Je kunt een vereniging enkel als vereniging zonder winstoogmerk (vzw) oprichten als ze geen materieel voordeel nastreeft voor haar leden. Ze kan dus geen winst uitkeren aan haar bestuurders en leden, zoals dat het geval is voor aandeelhouders van een privébedrijf. Ze mag, als hoofdactiviteit, ook geen industriële en commerciële activiteiten uitoefenen. Maar een vzw kan wel betaald personeel (arbeiders en/of bedienden) in dienst hebben.

Elke vzw moet statuten hebben. Die moeten meer bepaald vermelden:

de doelstellingen van de vereniging;
de naam, voornaam, geboortedatum en -plaats van de stichters, evenals hun woonplaats;
de handelsnaam, de rechtsvorm en het adres van elk stichtend lid dat een rechtspersoon is;
het maximumbedrag van de bijdragen of stortingen die de leden moeten verrichten;
de wijze van benoeming, ambtsbeëindiging en afzetting van de bestuurders, de omvang van hun bevoegdheden en de wijze waarop zij die uitoefenen, ofwel alleen, ofwel gezamenlijk, ofwel als college, en de duur van hun mandaat. Hetzelfde geldt wanneer de vereniging personen aanduidt aan wie het dagelijks bestuur is opgedragen en personen die gemachtigd zijn om ze te vertegenwoordigen. Die personen zijn bestuurders of niet, leden of niet.

De vzw krijgt rechtspersoonlijkheid vanaf de dag waarop haar statuten, de aktes met betrekking tot de benoeming van de bestuurders en, in voorkomend geval, de identiteit van de personen die bevoegd zijn om de vereniging te vertegenwoordigen, neergelegd zijn bij de griffie van de rechtbank van koophandel van het arrondissement van haar maatschappelijke zetel.

De vzw’s hebben boekhoudkundige verplichtingen en die hangen af van de grootte van de vzw.

De kleine vzw’s voeren een vereenvoudigde boekhouding. Hun jaarrekeningen moeten worden neergelegd ter griffie van de rechtbank van koophandel.
Grotere verenigingen moeten hun boekhouding toevertrouwen aan een of meer commissarissen. De grote vzw’s moeten de jaarrekeningen neerleggen bij de Nationale Bank.

Indien zij 3 boekjaren na elkaar niet voldoen aan deze verplichting, kan de vzw ontbonden worden. De griffies van de rechtbanken kunnen een kopie van de jaarrekeningen opvragen.

De vzw kan liberaliteiten (dat zijn giften of legaten) ontvangen. De boekhoudkundige verwerking van deze giften en legaten is heel ingewikkeld. Als je in dat geval bent, heb je er alle belang bij om informatie op te vragen bij de Federale Overheidsdienst Justitie, om aan alle voorschriften van de wetgeving te voldoen.

INSCHRIJVING IN DE KRUISPUNTBANK VAN ONDERNEMINGEN
Elke vzw of stichting moet ingeschreven zijn bij de Kruispuntbank van Ondernemingen. Zij krijgt een identificatienummer (of ondernemingsnummer). De inschrijving vereist onder andere de volgende gegevens:

de naam
de benaming of handelsnaam
het adres van de hoofdzetel
de datum van oprichting en opheffing van de vzw of van de stichting
de adressen van de stichters, mandatarissen en gemachtigden
de activiteiten

Elke wijziging in de gegevens moet onmiddellijk gemeld worden aan de Kruispuntbank van Ondernemingen, waaronder ook de stopzetting van de activiteiten.

Voor informatie over de reglementering aangaande verenigingen
Federale Overheidsdienst Justitie
Dienst Handels- en Rechtspersonenrecht
Waterloolaan 115
1000 Brussel
Tel. 02 542 65 11
info@just.fgov.be
www.justitie.belgium.be

Voor informatie over de Kruispuntbank van Ondernemingen
Federale Overheidsdienst Economie, K.M.O., Middenstand en Energie
Contact Center: 0800 12 033 (gratis nummer)
Helpdesk Kruispuntbank van Ondernemingen
Tel. 02 277 64 00
helpdesk.kbo@economie.fgov.be
economie.fgov.be

Voor informatie over de reglementering aangaande giften en legaten
Federale Overheidsdienst Justitie
Dienst Burgerlijk vermogensrecht
Waterloolaan 115
1000 Brussel
Tel. 02 542 65 11
info@just.fgov.be
www.justitie.belgium.be

www.balanscentrale.be
www.cnc-cbn.be
www.egriffie.be (elektronische neerlegging van de oprichtingsakte van een vzw)
"De vzw", Federale Overheidsdienst Justitie, 2009, 36 p.
Gratis brochure te downloaden van www.justitie.belgium.be