Wettelijk samenwonen | Belgopocket

Ik ga samenwonen. Wat is het samenlevingscontract en wat houdt het in?
Welke formaliteiten moet ik vervullen?

Twee personen die samenwonen en dit aan hun gemeente aangeven, zijn wettelijk samenwonend. De aangifte geeft een zekere juridische bescherming.

TOEGANG
Twee personen die in België een woning delen, kunnen wettelijk samenwonen, ook als ze van hetzelfde geslacht zijn. Het kan dus niet alleen om heteroseksuele of homoseksuele partners gaan, maar ook om personen zonder seksuele relatie zoals broers en zussen, ouders en kinderen of vrienden.

Het stelsel is alleen toegankelijk voor mensen die juridisch bekwaam zijn om een contract te sluiten en die niet gehuwd zijn of geen wettelijke samenwoning met een andere persoon hebben gesloten.

FORMALITEITEN
De verklaring van wettelijke samenwoning wordt afgelegd aan de hand van een schriftelijke verklaring overhandigd aan de ambtenaar van de burgerlijke stand. Je krijgt een ontvangstbewijs. De verklaring bevat:

de datum van de verklaring
de naam, voornaam, geboorteplaats, geboortedatum en de handtekening van beide partijen
de gemeenschappelijke woonplaats
de wens van beide partners om wettelijk samen te wonen
de vermelding dat beide partijen vooraf kennis hebben genomen van de artikelen 1475 tot 1479 van het Burgerlijk Wetboek dat het statuut van de wettelijke samenwoning regelt
de verwijzing naar het eventuele "samenlevingscontract" dat vooraf door een notaris opgesteld is

De ambtenaar van de burgerlijke stand controleert of aan de wettelijke voorwaarden voor het wettelijk samenwonen is voldaan. Als dat het geval is, schrijft hij de verklaring in het bevolkingsregister in.

Samenwonenden kunnen specifieke voorwaarden van het samenwonen in een samenlevingscontract regelen. Dit is echter niet verplicht. Alvorens dit contract bij de burgerlijke stand aan te geven, moet je het voor een notaris verlijden. Dan wordt het in het bevolkingsregister ingeschreven.

RECHTEN EN PLICHTEN VAN DE SAMENWONENDEN
Het Burgerlijk Wetboek bevat de rechten en plichten van samenwonenden.

Bescherming van de gezinswoning. Het gaat om de gemeenschappelijke woning en de huisraad van de samenwonenden. Een van de samenwonenden kan niet op eigen houtje beslissen ze te verkopen, weg te schenken of er een hypotheek op te nemen. De andere samenwonende moet vooraf akkoord gaan. Als een van de samenwonenden zonder goede reden weigert, kan de rechter hem dwingen.
Bijdragen in de lasten van het samenleven naar evenredigheid van de mogelijkheden. Dat betekent dat samenwonenden, zoals echtgenoten, verplicht zijn om in de behoeften van het huishouden te voorzien. Beiden zijn dus verplicht om een gedeelte van hun inkomsten af te dragen, afhankelijk van hun mogelijkheden en van de manier van samenleven.
Hoofdelijke verbintenis in bepaalde schulden. Wanneer een van de samenwonenden een schuld aangaat die noodzakelijk is voor de behoeften van de samenwonenden of van de kinderen die zij samen opvoeden, dan is de andere samenwonende eveneens aansprakelijk.
Dit geldt niet voor schulden die buitensporig zijn in verhouding tot de financiële middelen waarover de samenwonenden beschikken. De samenwonenden delen ook de onroerende voorheffing van de woning waarvan een van beide eigenaar is, alsook de verkeersbelasting van het gemeenschappelijke voertuig.

De langstlevende wettelijk samenwonende geniet bij het overlijden van de partner een zeker erfrecht. Dat bestaat uit het vruchtgebruik van het onroerend goed, met inbegrip van de huisraad, dat tot gemeenschappelijke verblijfplaats diende van het gezin.

FISCALITEIT
Voor de berekening van de belastingen worden wettelijk samenwonenden gelijkgesteld met gehuwden. Deze gelijkschakeling heeft tot gevolg dat ook wettelijk samenwonenden een gemeenschappelijke belastingaangifte moeten indienen.

EINDE VAN HET SAMENWONEN
Het wettelijk samenwonen eindigt:

automatisch door het huwelijk of het overlijden van een van de partners;
vrijwillig door een gezamenlijke of een eenzijdige verklaring. Deze schriftelijke verklaring dien je in bij de ambtenaar van de burgerlijke stand van je gemeente. Je krijgt een ontvangstbewijs.

Raadpleeg de burgerlijke stand van je gemeente.

Voor alle fiscale vragen
Federale Overheidsdienst Financiën
Contact Center: 0257 257 57
www.minfin.fgov.be

www.notaris.be